فرهنگ نقل خواب و مکاشفه حقایق دینی

یکی از عوامل معرفتی مهم در امر تبلیغ دیدن استفاده از عناصر شهودی است. شهود هم متوقف بر دیدن ظاهری نیست بلکه دیدن باطن و درک باطنی بسیار موثرتر از درک ظاهری است. برخی از اساتید همیشه تاکید داشتند که علت گرایش بیشتر مردم به گناه این است که لذت آن را شهود می کرده و به طور واقعی و ملموس با آن ارتباط برقرار میکنند ولی نوع تبلیغ دین توسط ما به شکلی درآمده است که جوان امروزی نمی تواند لذت دین داری را "شهود" کند و صرفاً با تصاویر غیر نقدی از محاسن دین داری روبه رو می شود؛ و چقدر فاصله است میان حضور و حصول.

نقل رویای های صادقه و مکاشفات از حقائق دینی نه به عنوان دلیل اثبات بلکه به عنوان امارات مویده و مشهوده یکی از راهبردهای مهم علمای سلف صالح در جذب مردم به دین داری بوده است. ولی امروزه به جهت دفع برخی مفاسد دروغ گویان میبینیم که به طور کلی این فرهنگ کاربردی منسوخ شده است. وترک آن علی الظاهر مفاسد بیشتری را دچار جامعه متشرعین نموده است.

در عصر حاضر که شبکه های اطلاعاتی و ارتباطی به اوج گستردگی خود رسیده است به جهت تفوق قوه تخیل و توهم مشاهده می شود که یک فرد روزانه ساعات زیادی را صرف تحقق نمودن این اوهام خود ساخته در بستر مجازی می نماید. یک عکس پروفایل با هزاران ترفند و ابزار ویرایش به صورتی درمی آید که بتواند جلب توجه کند و در نهایت تخیل صاحب آن را به ارضاء نفسانی نائل آورد.

در چنین جامعه ای ارتباط با حقائق هستی و معارف شرعی بسیار سخت و طاقت فرسا خواهد شد. درک حضور امام معصومی که فی الواقع وجود خارجی دارد و در بین جامعه مسلمین درحال زندگی است برای مردم غیرملموس و کلیشه ای است و متاسفانه این حقیقت در بین اقشار مذهبی و با ایمان نیز رو به وفور است. نام مبارک امام زمان علیه السلام تبدیل به یک آرمان دست نایافتنی شده است که تو گویی زمانی قرار است همچون مسیح علیه السلام از آسمان هبوط کند!! لذا انتظار در واقعیات زندگی جامعه هیچ معنایی ندارد؛ ودرافعال جامعه هیچ نشانه ای از تصور زمینه سازی حضور امام معصوم دیده نمی شود؛ زیرا با غلبه اوهام و تخیلات بر قوای عقلانی، جامعه هیچ نیازی به وجود امام معصوم احساس نمی کند.

چنین مشکلاتی اگرچه با توجه به اقتضائات مدرنیته در عصر حاضر پدید آمده است لیکن نوع انتقال پیام و مفاهیم دینی نیز در دامن زدن به غیرکاربردی شدن دین و دینداری بسیار موثر بوده است. در اعصار گذشته می بینیم که کتاب هایی همچون عبقری الحسان نگاشته می شد و با نقل مکاشفات و تشرفات امام زمانی بواطن ایتام امام زمان را با ایشان پیوند می داد. مردم با شنیدن تشرفات انسانی نیک به محضر امام عصر عج خود را جای او می پنداشتند و اعمال خود را در جهت رسیدن به این آرزو تنظیم و تنقیح می نمودند. توصیه به عریضه نوشتن و درآب انداختن که شاید امروز به یک امر مضحک تبدیل شده است، یکی دیگر از مهمترین راهبردها در ارتباط حقیقی و وثیق با قطب عالم امکان بوده است، ارتباطی که اگرچه ارتباط گیرنده محق و شایسته حضور و شرفیابی محضر آن امام را نداشته است لیکن می تواند با نگارش نامه و عرضه حوائج خود یک واقع پنداری در مورد وجود خارجی و واقعی امام معصوم برای خود تداعی نماید.

شاید نیاز باشد در دوران حاضر نیز به استفاده مجدد و البته معقول و منضبط از چنین راهبردهای به طور جد تامل نمود.

در ادامه نمونه ای نقل خواب مرحوم مجلسی اول که در ابتدای کتاب لوامع صاحب قرانی ذکر فرموده است تقدیم حضور می گردد: